X
تبلیغات
زمین شناسی - سازندهای تاربور و گورپی

زمین شناسی

برخی اطلاعات زمین شناسی برای دانشجویان

سازندهای تاربور و گورپی

 

سازند آهکى تاربور :

 سازند آهکى تاربور يک واحد سنگچينهاى از نوع ريفهاى روديستى است که در فارس داخلى توسعه دارد. به همينرو، بُرش الگوى آن در کوه گَدوان و در نزديگى روستاى تاربور در استان فارس مطالعه شده است. در محل الگو، سازند تاربور حدود 527 متر سنگآهکهاى تودهاى با مقدار فراوانى صدف است که ميان دو واحد کمى هوازدة سازند گورپى (در زير) و سازند ساچون (در بالا) قرار دارد. همبرى آن با واحد زيرين (گورپى) همشيب و ناگهانى است ولى در مرز بالايى آن مقدارى قلوههاى آهنى وجود دارد که به يک ناپيوستگى رسوبى اشاره دارد.

سنگوارههاى گوناگون به ويژه لوفتوزيا ( Loftusia )  و سايدروليتس  ( Siderolites ) نشانگر زمان کامپانين -  ماستريشتين و شرايط ريف است . وجود برخى سنگوارههاى گروه خامى و ترياس سبب شده بود تا اين سازند به سن ژوراسيک و يا ترياس دانسته شود که اين تصور نادرست است (مطيعى، 1372) . سنگهاى آذرين با ساخت بالشى به صورت بين لايهاى و يا سنگهاى آذرين درونى بازيک، متعلق به ترشيرى بالايى نيز در اين توالى تداخل دارند (مطيعى، 1372). گفتنى است که از فارس داخلى به سوى جنوب باختر، سازند تاربور تغيير رخساره ميدهد. نخست به سنگآهکهاى نازک لايه با منشأ عميق و سپس با رخسارة شيلى سازند گورپى جانشين ميشود.

 

سازند شيلى گورپى :

 بُرش الگوى اين سازند در تنگ پابده در شمال مسجد سليمان (ميدان نفتــى لالى) 320 متر ستبرا دارد، ولى پيش از معرفــى اين بُرش، به اين واحد سنگى « مـارن دزک »، « مارنهاى گلوبيژرينا »، گفته ميشد که شامل سازند گورپى و سازند پابده بود.

در بيشتر نواحى زاگرس، سازند گورپى شامل مارن، شيلهاى خاکسترى مايل به آبى است که ميانلايههايى از سنگآهکهاى نازک رُسى دارد و به دليل زود فرسا بودن، سيماى آن فرسوده است. در فارس داخلى، رخسارة آهکى سازند تابور، به طور بين انگشتى جانشين سازند گورپى ميشود. اگرچه مرز زيرين گورپى با سازند ايلام (در زير) تدريجى دانسته شده، ولى سطح هوازده در اين مرز ميتواند نشانگر دگرشيبى خفيف باشد. در نقاطى که ايلام وجود ندارد، گورپى روى سَروَک بوده و در اين حالت، ناپيوستگى رسوبى پيش از سازند گورپى آشکارتر است. مرز بالايى سازند گورپى با سازندهاى مختلف است. در لرستان مرز بالايى گورپى با شيلهاى ارغوانى سازند پابده با شواهدى از دگرشيبى فرسايشى است. سازند گورپى، در همه جا همزمان نيست. در نواحى فارس و خوزستان مرز زيرين گورپى، سانتونين و مرز بالايى آن ماستريشتين است. در لرستان، لايههاى زيرين به سن کامپانين و لايههاى بالايى تا پالئوسن ادامه دارد. سازند گورپى، سنگ پوش مخازن نفتى سَروَک است.

اين سازند (گورپى) داراى دو عضو آهکى رسمى (امام حسن، سيمره) و يک عضو غير رسمى (آهک منصورى) است (مطيعى، 1372).

« عضو آهکى امام حسن » 114 متر سنگآهک رُسى، ستبرلايه، ريز دانه و خاکسترى به همراه ميانلايههاى مارن است. به دليل سختى بيشتر، در درون شيلهاى گورپى برجستگى دارد. اين عضو بيشتر در لرستان و فروافتادگى دزفول ديده شده است.

« عضو آهکى سيمره » شامل سنگآهکهاى قهوهاى رنگ داراى دو کفهايهاى نوع لوفا است و در مقايسه با بخش آهکى امام حسن، رخسارة کم عمقترى دارد.

« عضو آهکى منصورى » يک سنگآهک نريتيک منقطع در سازند گورپى است که در باختر خوزستان برونزد دار، ولى به سمت شمال خاورى ناپديد ميشود.

 

 

+ نوشته شده در  جمعه 1385/09/10ساعت   توسط بهرامیان   |